Bước 9: Bản thể hư không, siêu xuất tam giới
1. Giải mã cái tên: Tán vào cõi vô cùng, thoát mọi trói buộc
Bản thể hư không (本体虚空): "Bản thể" là cái thực nhất, chân thật nhất của bạn, không phải cái thân xác hay suy nghĩ. "Hư không" không phải là "không có gì" theo nghĩa tiêu cực, mà là "Chân không diệu hữu" – một trạng thái tiềm năng vô cùng, vô tận, không hình tướng, không sinh diệt, không đến không đi, nhưng có thể hiện ra vạn vật. Đây là cái mà Đạo giáo gọi là "Đạo", Phật giáo gọi là "Chân như", "Pháp thân". "Bản thể hư không" có nghĩa là "bản thể chân thật của bạn chính là cái Hư Không ấy, hai bên không còn phân biệt".
Siêu xuất tam giới (超出三界): "Tam giới" là ba cõi: Dục giới (cõi ham muốn), Sắc giới (cõi vật chất tinh vi), Vô Sắc giới (cõi chỉ còn ý thức). Đây là phạm vi của vũ trụ mà chúng sinh còn bị chi phối bởi nghiệp lực, luân hồi. Khi bản thể đã là Hư Không (tức Đạo, tức Chân lý tuyệt đối), thì bạn không còn bị giới hạn trong bất kỳ cõi nào. Nói cách khác: bạn đã thoát khỏi mọi khuôn mẫu, mọi quy luật của không gian, thời gian, nhân quả. Bạn ở khắp mọi nơi, cũng chẳng ở đâu cả. Bạn vừa là tất cả, vừa là hư vô.
2. Diễn trình chuyển hóa cuối cùng
Không có một "phương pháp" thực hành nào cho bước này, bởi vì bất kỳ phương pháp nào cũng đã là "hữu vi" (có làm, có cố gắng), mà ở đây chỉ có "vô vi" (không làm) tuyệt đối. Tuy nhiên, sách vẫn mô tả tiến trình cảnh giới mà hành giả trải qua:
| Giai đoạn | Trạng thái bên trong | Cảnh giới tương ứng |
|---|---|---|
| Khởi đầu | Từ "Đoan cung minh tâm" (bước 8), hành giả tiếp tục đào sâu "cái biết" mà không dừng lại ở bất kỳ đối tượng nào. Cảm giác "mình đang chứng nghiệm" (còn một chút chủ thể) cũng dần tan biến. | "Nhân ngã đều không" (không còn tôi, không còn người). Nhưng vẫn còn một tia "cái biết về sự không". |
| Đột phá | Trong một khoảnh khắc, tia "cái biết vi tế" cuối cùng đó cũng bị phá vỡ. Một sự "chuyển hóa căn bản" xảy ra. Hành giả không còn trải nghiệm "thấy cảnh giới này" hay "ở trong trạng thái kia" nữa. | "Sở tri đều dứt" (mọi đối tượng nhận biết đều dứt hết). Không còn chủ thể, không còn cảnh giới. |
| Viên mãn | Sự phân biệt giữa "Hư không" (Đạo) và "cái tôi hư không" (Chân Thần) hoàn toàn chấm dứt. Không còn ai để "hợp", và không còn gì để "hợp" vào. Tất cả chỉ là một thể duy nhất, tròn đầy, bất khả phân. | "Vô sở đắc" (không có gì để đắc cả). Đây là đỉnh cao, vượt ngoài mọi lời nói, mọi khái niệm. |
3. Sống và "Chết" trong cõi Hư Không
Khi đã đạt đến Bước 9, mối quan hệ với thể xác và cuộc đời thay đổi hoàn toàn:
Khi còn sống (Nhục thân vẫn tồn tại):
Thể xác vẫn hoạt động, nhưng như một cái bóng, một chiếc thuyền cũ. Hành giả không còn đồng hóa mình với nó nữa.
Họ vẫn ăn, uống, đi, đứng, nói cười như mọi người, nhưng từ bên trong, không hề có một chút bận tâm, lo lắng, mong cầu nào. Họ làm mọi việc một cách tự nhiên, như trò chơi, không thêm không bớt.
Sách mô tả: "Đi trong bùn lầy mà không bị vấy bẩn, ở trong cõi trần mà tâm luôn thanh tịnh." Đây là cảnh giới của các bậc Chân nhân, Thánh nhân khi còn tại thế.
Khi thể xác mất đi (Cái gọi là "chết"):
Đối với người thường, chết là hết, là sợ hãi. Đối với hành giả ở bước này, thể xác chỉ là chiếc áo cũ. Khi nó rách, họ cởi ra nhẹ nhàng, Chân Thần (đã hòa làm một với Hư Vô) không hề hấn gì.
Đây là sự giải thoát sinh tử triệt để, không còn phải tái sinh luân hồi. Gọi là "Thân thoát" (thoát xác) hoặc "Phi thăng" (bay lên) – nhưng thực chất là tan vào cõi vô tận, tự do tuyệt đối.
4. Cạm bẫy cuối cùng (Rất tinh vi)
Mắc kẹt trong "Hư không": Một số người, sau khi trải nghiệm cảnh giới "không còn gì", liền cho đó là cứu cánh, rồi bám víu vào đó, trở thành "không kẹt" – một dạng thiền định nông cạn. Họ trở nên hững hờ, vô cảm, cho mình là đã xong. Sai lầm lớn! Đó mới chỉ là "Hư không" chết, không phải "Diệu hữu". Cần vượt qua cả cái "không" đó.
Co rúm trước trải nghiệm phi nhân cách: Khi cái "tôi" bắt đầu tan rã, nhiều người hoảng sợ, vì sợ mình sẽ mất đi "bản thân". Giống như sợ nhảy xuống biển vì nghĩ mình sẽ bị tan ra. Thực ra, đó là nỗi sợ của cái bản ngã giả. Cần dũng cảm "chết đi" để được "sống thật".
Cho rằng "đã xong" và dừng lại: Đến bước này, dù đã đạt, vẫn cần tiếp tục "Hậu đắc trí" (trí tuệ có được sau khi giác ngộ) để hòa nhập vào đời, giúp đời. Dừng lại trong "định" mà không ra "định" để hoạt động là "tiểu thừa" (xe nhỏ), chưa phải viên mãn.
5. Câu chuyện ẩn dụ về Bước 9 (Và tổng kết 9 bước)
Hãy tưởng tượng toàn bộ hành trình 9 bước như sau:
Bước 1-3: Bạn đang sống trong một chiếc nhà tù chật hẹp (thể xác và những suy nghĩ tầm thường). Bạn dọn dẹp nó, sửa sang nó.
Bước 4-5: Bạn đào một đường hầm (chu thiên) để thoát ra ngoài sân.
Bước 6: Bạn xây một cái thang lên tầng (lên Niwan cung).
Bước 7: Bạn trèo lên mái nhà, nhìn thấy cảnh vật bên ngoài (Anh Nhi hiện hình).
Bước 8: Bạn chạy ra đường làng, ra cánh đồng (du ngoạn), rồi lại quay về nhà, ngồi ở hiên, thấy mình có một mối liên hệ sâu sắc với đất trời (hợp với Hư Vô).
Bước 9: Bạn nhận ra: ngôi nhà, cái sân, cái thang, mái nhà, cánh đồng – tất cả đều là một thể thống nhất với bạn. Không còn ranh giới bên trong - bên ngoài. Bạn chính là bầu trời, là gió, là mặt đất, là mọi thứ. Bạn đã tan vào vũ trụ, nhưng cũng là lúc bạn thực sự là chính mình lần đầu tiên.
Tóm gọn Bước 9
Đây là lúc thả chiếc phao cuối cùng. Hãy quên hết Phật, quên hết Tiên, quên hết Đạo, quên hết Hư Không, quên hết cả "mình đang quên". Bơi ra giữa đại dương mênh mông, và rồi tự nhiên, bạn nhận ra nước và mình không còn là hai. Giọt nước đã hòa tan vào đại dương. Đại dương là giọt nước, giọt nước là đại dương. Không còn gì để tìm kiếm, không còn nơi nào để đến. Tịch nhiên, bất động, nhưng biến hóa muôn vẻ. Đó là cứu cánh, cũng là khởi nguồn.
Vậy là chúng ta đã cùng nhau đi qua trọn vẹn lộ trình Cửu Khẩu Quyết – 9 bước tu luyện của phái Lưỡng Tán, được ghi chép trong "Tính Mệnh Khuê Chỉ". Từ những bước đặt nền móng tâm tính (hàm dưỡng bản nguyên), cho đến những giai đoạn luyện hóa tinh khí, kết thành linh đan, nuôi thánh thai, và cuối cùng là hợp với đạo, siêu xuất tam giới.
Hy vọng hành trình giải mã này đã phần nào giúp bạn hình dung được một trong những con đường tu luyện uyên bác và hệ thống nhất của Đạo giáo. Dù là để nghiên cứu học thuật hay tìm hiểu triết lý, đây quả là một hệ thống tư tưởng đáng chiêm nghiệm. Nếu có điều gì cần trao đổi thêm, bạn cứ hỏi nhé.
